Toksik İlişki – İstismarcı İlişki
(Görseller: Yapay zeka)
Sıklıkla birbirinin yerine kullanılsalar da, toksik ilişki – istismarcı ilişki arasında ince fakat önemli farklar vardır. Her 2 durumda da ortam güvenilmez ve idare edilmesi zor olabilir. Taraflar arasında düşmanca bir hava esiyor olabilir. Ancak, istismarcı ilişkilerde durum daha ağır ve ciddidir.
Psikolojik manipülasyon (gaslighting) gibi bazı davranışlar 2 ilişki türünde de görülebilir. Bu durumda partnerin niyeti, bunları kasıtlı olarak yapıp yapmadığı önemlidir. İstismar durumunda bir taraf kontrolü tamamen ele almak ve partnerine bilinçli olarak zarar vermek isteğindedir.
İstismarcı ilişkinin daha yıkıcı etkiler yapma ihtimali yüksektir. Bu türden bir ilişkinin manipüle etmek, fiziksel veya duygusal zarar vermek, hükmetmek, kontrol etmek ve cinsel istismar gibi farklı biçimleri vardır ve tehlike hissi daha yoğundur.
Her 2 ilişki türü de zararlı olabilir. Kötü davranışların ciddi derecede istismarcı olmaması veya fiziksel zarar vermemesi kalıcı bir zarara yol açmayacakları anlamına gelmez. Ayrıca en azından başlangıçta çok şiddetli veya etkili görünmeyen sürekli eleştirme gibi davranışlar zamanla kılık değiştirebilir. Aşağılama ve tehdit etme gibi istismarcı davranışlara dönüşebilir.
Toksik ilişki – istismarcı ilişki geçişi genellikle kademeli bir şekilde olur. Bu, ilgili kişilerin ortada ciddi bir sorun olduğunu zamanında anlamasını güçleştirir. Daha önce aile, bir kurum gibi ortamlarda istismara uğramış olanlar, maruz kaldıkları kötü davranışların normal olduğunu düşünebilirler. Erken uyarı işaretleri toplumsal veya kültürel etkenler yüzünden önemsenmeyebilir ya da görmezden gelinebilir.
Son yıllarda çiftlerin iyi geçinemediği her ilişki toksik ilişki olarak nitelendiriliyor. Bu ifade çiftlerin iyi geçinemediği her ilişki için yerli yersiz ve çok sık kullanılıyor. Bu tutum ne yazık ki, ciddi durumların olduğundan daha hafif ve önemsiz algılanmasına yol açabiliyor.
Toksik İlişki – İstismarcı İlişki: Temel Farklılık
Toksik ilişkilerdeki sağlıksız ve zararlı davranış ve tepkiler partnerlerin birinde görülebileceği gibi ikisinde birden de görülebilir. Bu davranışlar nadir olarak kasıtlıdır. Genellikle farkında olmadan yapılır ve insan bunu nasıl durduracağını bilemiyor olabilir. İki taraf da davranışlarının sorumluluğunu almaktan kaçınır, ikisi de birbirlerini yıpratabilirler. İkisi de mağdurun kendisi olduğunu iddia ederek konuyu saptırabilir. Partnerlerden biri daha baskın olsa bile bu, diğerinin üzerinde şu veya bu alanda tam bir hakimiyet gibi değildir.
İstismarcı ilişkide partnerlerden biri kontrolü ele geçirmek ister. Amacına ulaşmak için kötü niyetli bir planı vardır ve bunu titizlikle uygular. Durum, istismar edilenin kendini kapana kıstırılmış gibi, işkence görüyor gibi hissetmesine sebep olacak derecede ilerleyebilir. İstismarcı, partnerinin zarar görmesi, ezilmesi, canının yanması, mali varlığının kontrolünü veya arkadaş çevresini kaybetmesi gibi şeyler yüzünden üzülecek değildir. Çünkü zaten buna yol açmayı amaçlamıştır.
Yaygın İstismar Tipleri
Çevrimiçi İstismar
Birini kontrol etmek, taciz etmek, korkutmak için teknolojinin kullanılması. Özel bilgilerin kişinin rızası dışında paylaşılması, siber zorbalık veya internet üzerinden sürekli takip gibi yollarla yapılabilir.
Finansal İstismar
Bir kişinin mali imkanlarını sömürmek, kendi denetimi altına almak gibi şekillerde olabilir. Parayı ilişkide bir güç ve kontrol unsuru olarak kullanmak, partnerinin paraya veya mal varlığına erişimini sınırlamak da bu tip istismara girer.
Cinsel İstismar
Kişiye isteği dışında dayatılan taciz, zorlama, tecavüz gibi cinsel eylem ve davranışlar.
Israrlı Takip (Stalking)
Birine yönelik tekrar eden ve istenmeyen çeşitli davranışlar. Aşırı ve rahatsız edici ilgi, izleme, gözetleme şeklinde olabilir. Şahsen veya telefonla ya da sosyal medya üzerinden sürekli görüşmeye çalışarak, mesaj atarak karşı tarafın korku ve sıkıntı duymasına yol açılabilir.
Fiziksel İstismar
Bireyin üstünde vücudunun yaralanmasına, zarar görmesine yol açacak şekilde şiddet ve güç kullanılması.
Duygusal ve Sözlü İstismar
Sürekli eleştiri, tehdit, hakaret veya manipülasyon gibi davranışlarla birinin kendine saygısının ve duygusal refahının zedelenmesi.
Sosyal İstismar
Bireyin ailesinden, arkadaşlarından veya sosyal çevresinden koparılması. Evden çıkmayı engelleme, kimlerle görüşülüp zaman geçirebileceğini belirleme, bazı kişileri yasaklama, birey hakkında yanlış bilgiler yayarak insanların ondan uzak durmasını sağlama gibi şekillerde olabilir.
İstismarcı Bir İlişki İçindeyseniz Kendinizi Suçlamayın
Uzun süreli beraberlik, evlilik gibi ilişkileri bitirmek çoğu zaman zordur. Fiziksel tehdit, psikolojik yıpranma, izole edilmişlik, tükenmişlik hissi gibi durumlar varsa daha da zordur. Kararsız olabilirsiniz. Korku veya kafa karışıklığı içinde olabilirsiniz. Bugün başınızı alıp gitmek, yarın ilişkinize bir şans daha vermek isteyebilirsiniz. Suçu kendinde aramak veya yaşadıklarını hak ettiğini düşünmek de istismara uğrayanların sıklıkla kapıldığı duygulardır. Bu gibi duygulara kapılmamaya çalışın. Bunlar istismarcı bir partnerin gayet işine gelecek duygulardır ama sizin daha fazla zarar görmenize yol açabilir. Birinin, bir kurumun size yol göstermesine, yardım etmesine ihtiyacınız varsa bunu sağlamanın yollarını araştırın
